ชื่อสมุนไพร

Herb Pic

ยี่หร่าหวาน/เทียนข้าวเปลือก/Fennel/ Foeniculum vulgare

ชื่อสมุนไพร(ชื่อวิทยาศาสตร์)

ชื่อทางวิทยาศาสตร์ : Foeniculum vulgare Mill.(ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Anethum foeniculum L.,Foeniculum dulce Mill., Foeniculum officinale All., Foeniculum capillaceum Gilib.) จัดอยู่ในวงศ์ผักชี (APIACEAE หรือ UMBELLIFERAE) จัดอยู่ในวงศ์ผักชี (APIACEAE หรือ UMBELLIFERAE)


ชื่ออื่นๆ(ของพืชที่ให้เครื่องยา)

-  เทียนข้าวเปลือก

-   เทียนแกลบ

-    เทียนหวาน

-   เตียนแกบ

-   ยี่หร่าหวาน

-  ฮุ่ยเซียง

- เสี่ยวหุยเซียง (จีนกลาง)

สรรพคุณตัวยา

1.       เมล็ดจะมีรสชาติเผ็ด เป็นยาร้อนเล็กน้อย ออกฤทธิ์ต่อกระเพาะ ไต และกระเพาะปัสสาวะ ใช้เป็นยากระจายความเย็นในไต ทำให้ไตมีความอุ่น

2.       ช่วยบำรุงธาตุในร่างกาย

3.       ช่วยแก้กระษัย ด้วยการใช้เทียนข้าวเปลือกบดเป็นผง

4.       เมล็ดใช้เป็นยาบำรุงกำลัง

5.       ช่วยแก้ชีพจรอ่อนหรือพิการ

6.       ช่วยแก้อาการคลั่ง นอนสะดุ้ง

7.       ช่วยแก้อาการเบื่ออาหาร กระตุ้นความอยากอาหาร

8.       ช่วยแก้อาเจียน

9.       ช่วยแก้อาการไอ

10.   ช่วยในการขับเสมหะและละลายเสมหะ

11.   เมล็ดใช้เป็นยาขับลมในกระเพาะอาหารและลำไส้ ช่วยแก้อาการปวดท้อง

12.   ช่วยแก้อาการอาหารไม่ย่อย

13.   ช่วยแก้อาการปวดกระเพาะ ปวดท้อง

14.   ช่วยแก้ลำไส้อักเสบในเด็ก

15.   ช่วยแก้เส้นศูนย์กลางท้องพิการ

16.   เป็นยาบำรุงกำลัง

ตำรับยาไทยที่มีสมุนไพรชนิดนี้เป็นส่วนประกอบ

การใช้ตามเภสัชตำรับและการแพทย์แผนเดิม: ใช้ขับลม , อาหารไม่ย่อย , เบื่ออาหาร , ลำไส้อักเสบในเด็ก ,

      ขับปัสสาวะ , กระตุ้นความอยากอาหาร , แก้ไอ , ละลายเสมหะ และขับเสมหะ

ตำรับ ยาหอมเทพจิตร”: บัญชียาจากสมุนไพรที่มีการใช้ตามองค์ความรู้ดั้งเดิม ตามประกาศ คณะกรรมการแห่งชาติด้านยา ปรากฏการใช้เมล็ดเทียนข้าวเปลือก ในยารักษากลุ่มอาการทางระบบไหลเวียนโลหิต (แก้ลม)

ตำรับ ยาหอมนวโกฐ”: มีส่วนประกอบของเทียนข้าวเปลือก อยู่ในพิกัดเทียนทั้ง 9 ร่วมกับสมุนไพรชนิดอื่นๆ ในตำรับ มีสรรพคุณในการ แก้ลมวิงเวียน  แก้อาการหน้ามืด  ตาลาย  ใจสั่น  คลื่นเหียน  อาเจียน  แก้ลมจุกแน่นในท้อง

ตำรับยา “น้ำมันมหาจักร”: ในคำอธิบายพระตำราพระโอสถพระนารายณ์ ระบุว่าน้ำมันขนานนี้ ประกอบด้วย น้ำมันงา ผิวมะกรูดสด  เทียนทั้ง 5 ดีปลี และการบูร สรรพคุณ แก้ลม แก้ริดสีดวง แก้เปื่อยคัน ทาแก้เมื่อยขบ และใส่บาดแผล ที่มีอาการปวด ที่เกิดจากเสี้ยน จากหนาม จากหอกดาบ ถ้าระวังไม่ให้แผลถูกน้ำ ก็จะไม่เป็นหนอง

ถึงแม้ว่าเทียนข้าวเปลือกเป็นสมุนไพรที่มีการนำมาใช้ในตำรับยาแผนโบราณของไทยหลายตำรับ แต่เทียนข้าวเปลือก เป็นสมุนไพรที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ เนื่องจากมีแหล่งกำเนิด แถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แต่ได้มีการนำมาใช้ในเครื่องยาไทย ที่เรียกว่า “พิกัดเทียน”

           เครื่องยาพิกัดเทียน เทียนข้าวเปลือก จัดอยู่ใน “พิกัดเทียน”  ที่ประกอบด้วย“พิกัดเทียนทั้ง 5” ได้แก่

เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก และเทียนตาตั๊กแตน “พิกัดเทียนทั้ง 7” (มีเทียนเยาวพาณี และเทียนสัตตบุษย์ เพิ่มเข้ามา) “พิกัดเทียนทั้ง 9” (มีเทียนตากบ และเทียนเกล็ดหอย เพิ่มเข้ามา)

สรรพคุณโดยรวม ของยาที่ใช้ในพิกัดเทียน คือ ช่วยขับลม แก้อาเจียน บำรุงโลหิต และใช้ในตำรับยาหอม

ข้อห้ามใช้/ควรระวัง

- ผู้ที่มีไข้สูงหรือพิษไข้ ห้ามรับประทานสมุนไพรชนิดนี้

-   ห้ามใช้สมุนไพรชนิดนี้ในหญิงตั้งครรภ์

-   ห้ามใช้น้ำมันหอมระเหยจากเทียนข้าวเปลือกในเด็กหรือทารก เพราะจะทำให้หลอดลมหดเกร็ง หายใจไม่ได้

-   อาจเกิดอาการแพ้ผิวหนังหรือที่ระบบทางเดินหายใจ หรือมีอาการคลื่นไส้อาเจียนได้

เอกสารอ้างอิง

1. ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.  “เทียนข้าวเปลือก”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.thaicrudedrug.com.

2. เทียนข้าวเปลือก สรรพคุณและประโยชน์เทียนข้าวเปลือก 26 ข้อ [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:https://medthai.com/เทียนข้าวเปลือก/

>